Historie van het Woudagemaal

Historie van het Ir. D.F. Woudagemaal

Het Ir. D.F. Woudagemaal in Lemmer kent een rijke historie. Zo werden de eerste bouwplannen van het oude stoomgemaal al in het stoomtijdperk, namelijk 1913 gemaakt. Hoofdingenieur van de Provinciale Waterstaan van Friesland, Ir. D.F. Wouda ontwierp het gemaal in 1917 – 1918 in een traditionele stijl met invloeden van het rationalisme. Op 7 oktober 1920 werd het Woudagemaal door Koningin Wilhelmina geopend. Tot op de dag van vandaag heeft het Woudagemaal een belangrijke functie in de Friese waterhuishouding.

 

De werking van het Woudagemaal

De komst van het Woudagemaal was hoognodig, omdat tijdens de winter in de 19e en begin 20e eeuw delen van Friesland onder water kwamen te liggen. Dit bracht veel overlast met zich mee. Het Woudagemaal werd ingezet om de sluizen en windmolens bij te staan tijdens het afvoeren van overtollig boezemwater.

 

1920: de opening van het Woudagemaal

Sinds die feestelijke opening door Koningin Wilhelmina in 1920 levert het Woudagemaal een grote bijdrage in het voorkomen dat het Friese land bij hevige regenval overstroomt. Voordat het stoomgemaal in werking trad werd het overtollige Friese boezemwater eeuwenlang met windmolens en sluizen naar de Zuiderzee en Waddenzee afgevoerd. Door het dalen van veengrond werd dit in de loop van de 19e eeuw steeds problematischer, en daarom was de bouw van het stoomgemaal bij Lemmer een grote sprong voorwaarts op het gebied van waterbeheersing in onze waterrijke provincie.

 

1947: Wisselwerking van stoom, water en architectuur

In 1947 werd het Woudagemaal naar Ir. Dirk Frederik Wouda vernoemd. Ir. Dirk Frederik Wouda (1880-1961), was hoofdingenieur van de Provinciale Waterstaat. Hij was verantwoordelijk voor het ontwerp en de uitvoering van het gemaal in de stijl van de Amsterdamse School. Deze stijl kenmerkt zich door gebruik van expressieve en fantastische vormen, welke zijn verwant aan het expressionisme. Met berekenen van werktuigbouwkundige installaties werd Ir. Wouda bijgestaan door Ir. J.C. Dijxhoorn (1862-1941) van de Technische Hogeschool Delft.

 

1966: Friese wateren op peil

In de eerste jaren werd het Woudagemaal voornamelijk ingezet om de Friese wateren op peil te houden. De extreem hoge waterstanden werden tegengegaan. Vanaf 1966 werd dit deels overgenomen door het elektrische Hooglandgemaal in Stavoren.

 

1998: de Werelderfgoedlijst  van UNESCO

Het Woudagemaal dient gelukkig niet alleen als hulpgemaal. De 60 meter hoge schoorsteen is bijvoorbeeld een herkenbaar baken voor schippers op het IJsselmeer, en daarnaast zijn het gebouw en de stoommachines trekpleisters voor architectuur- en stoomliefhebbers. Het bouwkundig en technisch waardevolle Woudagemaal is sinds 1977 een beschermd monument en staat vanaf 1998 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.

 

Woudagemaal bezoeken

De rijke historie, de werking én de waardevolle functie van het gemaal komen uitgebreid aan bod tijdens een bezoek aan het bezoekerscentrum. Hier vinden rondleidingen plaats door vrijwilligers of aan de hand van een audiotour (beschikbaar in 10 verschillende talen).

Het Woudagemaal leent zich eveneens perfect voor een schoolreisje of een leerzame excursie. Op de website is ook divers educatiemateriaal te vinden voor leerlingen, studenten en docenten. Het lesmateriaal is afgesteld op basisonderwijs, voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs.

Wilt u het gemaal volledig in actie zien? Bekijk de agenda voor de draaidagen en bestel uw tickets online!