Historie van het Woudagemaal

Historie van het Ir. D. F. Woudagemaal

Het Woudagemaal is gebouwd in de nadagen van het stoomtijdperk. In de 19e- en eerste helft van de 20e eeuw stonden 's winters grote delen van Fryslân onder water wat veel wateroverlast met zich mee bracht. Om dit tegen te gaan werden in 1913 de eerste plannen gemaakt om een stoomgemaal bij Lemmer te bouwen. Dit gemaal moest de sluizen en windmolens bijstaan in het afvoeren van overtollig boezemwater. In 1920 werd het stoomgemaal geopend door Koningin Wilhelmina. Als grootste nog functionerende stoomgemaal ter wereld heeft het, tot op de dag van vandaag, nog steeds een praktische functie in de Friese waterhuishouding.

 

Wisselwerking van stoom, water en architectuur

Het gemaal is vernoemd naar Ir. Dirk Frederik Wouda (1880-1961), toen hoofdingenieur van de Provinciale Waterstaat. Hij was verantwoordelijk voor het ontwerp en de uitvoering van het gemaal in de stijl van de Amsterdamse School. Deze stijl kenmerkt zich door gebruik van expressieve en fantastische vormen, welke verwant zijn aan het expressionisme. Het berekenen van werktuigbouwkundige installaties werd Ir. Wouda bijgestaan door Ir. J.C. Dijxhoorn (1862-1941) van de Technische Hogeschool Delft.

 

Monument op stoom

De eerste jaren werd het stoomgemaal gebruikt om het peil van de Friese wateren op peil te houden, echter sinds 1966 komt het gemaal alleen nog in actie bij extreem hoge waterstanden. Sinds dat jaar is het elektrische Hooglandgemaal in Stavoren namelijk in werking.

 

Het Woudagemaal dient gelukkig niet alleen als hulpgemaal. De 60 meter hoge schoorsteen is bijvoorbeeld een herkenbaar baken voor schippers op het IJsselmeer, en daarnaast zijn het gebouw en de stoommachines trekpleisters voor architectuur- en stoomliefhebbers. Het bouwkundig en technisch waardevolle Woudagemaal is sinds 1977 een beschermd monument en staat vanaf 1998 op de Werelderfgoedlijst van UNESCO.

 

Woudagemaal bezoeken

De rijke historie, de werking én de waardevolle functie van het gemaal komen uitgebreid aan bod tijdens een bezoek aan het bezoekerscentrum. Hier vinden rondleidingen plaats door vrijwilligers of aan de hand van een audiotour (beschikbaar in 10 verschillende talen).

Het Woudagemaal leent zich eveneens perfect voor een schoolreisje of een leerzame excursie. Op de website is ook divers educatiemateriaal te vinden voor leerlingen, studenten en docenten. Het lesmateriaal is afgesteld op basisonderwijs, voortgezet onderwijs en het middelbaar beroepsonderwijs.

Wilt u het gemaal volledig in actie zien? Bekijk de agenda voor de draaidagen en bestel uw tickets online!

Om deze website optimaal te laten functioneren gebruiken wij cookies. Voor meer informatie zie ons cookiebeleid.